نقش تغذیه در رشدونمو

 

دريافت خيلي زياد آهن به بدن آسيب مي رساند 

مطالعات متعدد اثبات كرده است، زماني كه ميزان آهن موجود در خون زياد باشد، باعث حملات قلبي و ابتلاء به انواع سرطان از جمله سرطان مري و كيسه صفرا خواهد شد.

مطالعه اي در دانشگاه هاروارد نشان داد در بيشتر موارد، آهن موجود در گوشت باعث اين عوارض مي شود.

افرادي كه مقايدر زيادي گوشت قرمز، مرغ و ماهي مصرف مي كنند، ميزان آهن خونشان نسبت به افراد گياهخوار بالاتر است.

آهن موجود در گوشت قرمز، مرغ و ماهي، آهن هِم (Heme) نام دارد كه به مقدار زيادي جذب مي شود( جذب آن 20-10درصد است). در حاليكه آهن موجود در منابع گياهي به مقدار خيلي كم و فقط 3-1 درصد آن جذب خون مي شود.

اگر چه بين آهن بالاي خون و حملات قلبي و سرطان ارتباطي وجود دارد، ولي ما دليل آن را نمي دانيم كه چگونه آهن باعث اين بيماري ها مي شود.

اگر مقدار آهن خون شما بالا باشد، مي توانيد از پزشك خود بخواهيد يك آزمايش خوني بنامTIBS (درجه اشباع ترانسفرين*) براي شما بنويسد كه بر اساس آن غلظت آهن خونتان مشخص مي شود.اگر ميزانTIBS بيشتر از 60 درصد باشد، احتمال ابتلاء به حملات قلبي و انواع سرطان افزايش مي يابد.

در اينصورت براي كاهش آهن خون بايستي :

1- مصرف انواع گوشت قرمز، ماهي، مرغ و غذاهاي غني شده با آهن ( ماندد غلات غني شده با آهن) را كاهش دهيد.

2-در سال 6 بار يا بيشتر خون بدهيد.

* ترانسفرين؛ پروتئين حمل كننده ي آهن در خون مي باشد. Bottom of Form

به ويتامين D اهميت بيشتري بدهيم

آيا شما به مقدار کافي ويتامينD دريافت مي کنيد؟ آيا مي دانيد کمبود ويتامين D هم مي تواند منجر به سرطان شود؟

محققان طي مطالعات مختلف به اين نتيجه رسيده اند که بسياري از موارد سرطان بر اثر کمبود ويتامين D ايجاد مي شود. براساس مطالعه اي که انجام شده است، ميزان مرگ و مير بر اثرسرطان کولون در نواحي شمالي آمريکا، سه برابر نواحي جنوبي آمريکاست. کارشناسان علم تغذيه معتقدند تعداد بسيار کمي از افراد ويتامينD خود را از طريق غذا تأمين مي کنند، بنابراين به منظور تأمين ويتامين D مورد نياز، بايد در معرض نور آفتاب قرار گيريم. شدت نور خورشيد در نواحي شمالي نسبت به نواحي جنوبي کمتر است. افرادي که در آب و هواي سرد زندگي مي کنند در زمستان اغلب بيرون نمي روند، در نتيجه اين افراد از کمبود ويتامين D رنج مي برند.

کمبود ويتامين D به سيستم ايمني بدن آسيب مي رساند که اين امر منجر به ايجاد سرطان، ديابت و عفونت مي شود.

کمبود ويتامين D ، توانايي فرد و سيستم ايمني را جهت از بين بردن ميکروب ها و سلول هاي سرطاني، تحت تأثير قرار مي دهد. بدن انسان روزانه ميليون ها سلول سرطاني توليد مي کند. سيستم ايمني بدن اين سلول ها را پالايش مي کند و از رشد آنها جلوگيري مي کند. زماني که سيستم ايمني بدن دچار نقصان مي شود، سلول هاي سرطاني مي تـواننـد رشد کنند و سرطان هايي مانند سرطان سينه، پروستات  يا کولون را ايجاد کنند.

افراد سياه پوست نسبت به افرادي که داراي پوست روشن تري هستند نياز به اشعه فرابنفش بيشتري جهت ساختن ويتامين D دارند. کمبود ويتامين D به سيستم ايمني بدن آسيب مي رساند که اين امر منجر به ايجاد سرطان ، ديابت  و عفونت  مي شود. توصيه اي که در اينجا مطرح مي شود اين است که در مورد وضعيت ويتامين D خود بيانديشيم.  

فردي که داراي پوست روشن است، مي تواند روزانه فقط با چند دقيقه قرار گرفتن در معرض نور خورشيد، ويتامين D  مورد نياز خود را تأمين کند، ولي شخصي که پوست تيره تري دارد بايد بيشتر در معرض نور خورشيد قرار گيرد تا نياز ويتامين D خود را تأمين کند. شما مي توانيد ويتامين D را از طريق مکمل هاي ويتاميني، روغن ماهي، ماهي ، غلات صبحانه غني شده و مقدار کمي نيز از طريق شير غني شده به دست آوريد. اگر شما مطمئن نيستيد که از طريق غذا يا نور خورشيد، ويتامين D به مقدار کافي دريافت مي کنيد يا خير، مي توانيد با مراجعه به پزشک و درخواست آزمايش خون، از سطح ويتامين D  خون خود مطلع شويد. اگر سطح ويتامين D خون شما از 15MC/LI پايين تر بود، شما بايد روزانه 5 ميکروگرم ويتامين D دريافت نماييد. محققان معتقدند که شما با اين عمل، خود را در برابر عفونت ها و سرطان محافظت خواهيد کرد. زناني که سطح ويتامين D خون آنها طبيعي است، نوزادان خود را از عفونت و نقايص احتمالي تولد، محافظت خواهند کرد.

 

نقش ویتامین ها در بهداشت پوست

نقش ويتامين ها در بهداشت پوست

در دهه گذشته طيف وسيعي از محصولات بهداشتي و زيبايي پوست که حاوي ويتامين هاي مختلف هستند توليد شده است . هدف از استفاده اين مواد ، بهبود ظاهر و زيبايي و حتي حفظ سلامتي پوست است .

نياز براي رسيدن به نتايج قابل مشاهده و واقعي در پوست بر اثر استفاده از اين مواد ، سبب شده تا اين صنعت رشد قابل ملاحظه اي پيدا کند .

ويتامين ها چه نوع موادي هستند ؟

ويتامين ها مواد مغذي مورد نياز انسان هستند که از طريق غذا وارد بدن انسان مي شوند و براي حفظ سلامتي انسان ضروري هستند . چنين به نظر مي رسد که استفاده از ويتامين ها به صورت موضعي براي پوست لازم است چون پوست شديدا ً در معرض عوامل آسيب پذيري چون نور خورشيد است . يکي از مهم ترين اثرات مفيد ويتامين ها خاصيت ضد اکسيده شدن آن مي باشد که براي جلوگيري از پيري مفيد است . از طرف ديگر ويتامين ها مي توانند باعث تحريک کلاژن سازي شوند و لايه شاخي پوست را نرم تر نمايند و از تيره شدن پوست جلوگيري کنند .

ويتامينA

سال ها از ويتامينAدر مواد آرايشي – بهداشتي استفاده مي کردند اما در سال 1984 توسط « کليگ من » اثرات جوان کننده ترتينوئين که يکي از مشتقات ويتامينAاست ، شرح داده شد. اثرات مفيد ترتينوئين در تمام مقالات به اثبات رسيده است . اثرات بيولوژيکي اين ماده سبب شده که اين ويتامين به عنوان دارو شناخته شود و استفاده از آن در مواد آرايشي بهداشتي ممنوع و فقط با تجويز پزشک مصرف شود . رتينول يکي ديگر از مشتقات ويتامينA است که توسط صنايع آرايشي – بهداشتي به مواد آرايشي اضافه شده و سبب افزايش ضخامت لايه شاخي پوست و در نتيجه سبب رفع چين هاي صورت مي شود .

ويتامين C

 ويتامينC نيز در آب ، محلول است و در ميوه ها و سبزيجات تازه وجود دارد . اين ويتامين اثر مهم ضد اکسيدکنندگي دارد و سبب توليد کلاژن مي شود . اين ويتامين به مواد آرايشي – بهداشتي اضافه مي شود زيرا خاصيت ضد اکسيدکنندگي آن سبب رفع لکه هاي پوست و جلوگيري از پيري زودرس مي شود و از طرف ديگر توليد ويتامينE را افزايش مي دهد . اين ويتامين سبب کاهش قرمزي پوست ناشي از آفتاب و نيز کاهش عوارض آفتاب سوختگي مي شود . اثر ضد التهابي اين ويتامين تأثير مفيدي در درمان بيماري هايي چون اگزما و سپوريازيس دارد .

ويتامين A 

 در مورد دسته بندي ، ويتامين ها به دو گروه محلول در آب و محلول در چربي تقسيم مي شوند.

حال مي خواهيم به معرفي ويتامين هايي که در دسته محلول در چربي قرار دارند بپردازيم.

يکي از ويتامينهاي محلول در چربي، ويتامينA مي باشد . مطمئنا شما نام آن را زياد شنيده ايد و شايد مطالبي راجع به آن مطالعه کرده ايد . اکنون با معرفي ويتامينA متوجه خواهيد شد که اين ويتامين چيست و در بدن چه نقشي دارد؟

* ويتامينA از ترکيباتي بنام رتينوئيدها ساخته مي شود که فرم هاي فعال ويتامينAهستند و در طبيعت به چند صورت موجود مي باشند . بدين ترتيب ويتامين  Aنام کلي ترکيباتي است که بيشتر آنها مي توانند به هم تبديل شوند و اعمال مختلفي در بدن دارند.,Aيکي از ويتامينهايي است که در بسياري از نقاط بدن نقش حياتي دارد.

در طبيعت موادي به نام پيش سازهاي ويتامينA وجود دارد که بتا کاروتن از آن جمله است. بتا کاروتن ترکيبي است که در بدن شکسته شده و به ويتامينA تبديل مي شود . اين ترکيب نارنجي رنگ به وفور در هويج موجود است به همين دليل است که خوردن هويج را براي بهبود ديد چشم توصيه مي کنند .

چون ويتامينA محلول در چربي است جذب آن در روده ها به هضم چربيها بستگي دارد از اينرو کسانيکه در هضم چربيها مشکل دارند مثل مشکلات صفراوي ، بايد ميزان بيشتري ويتامينA دريافت کنند.

بدليل اينکه ، اين ويتامين محلول در چربي است و قابليت ذخيره شدن در کبد و بافتهاي چربي را داراست و مي تواند در زمان کمبود مصرف مورد استفاده قرار گيرد.

عملکرد ويتامينA چيست؟

ويتامينAيکي از ويتامينهاي بسيار مهم است و در بسياري از فعاليتهاي حياتي بدن نقش دارد. از آن جمله :

ويتامين Aدر رشد و نمو مؤثر است.

ويتامين Aدر کيفيت بينايي مؤثر است.

ويتامينAنقش اساسي در حفظ بافتهاي مخاطي بدن (مثل لايه هاي مخاطي اندامهاي گوارشي) دارد.

ويتامين Aدر دستگاه ايمني بدن و در توليد مثل مؤثر است.

 يک نکته قابل ذکر در مورد ويتامين Aاين است که ويتامينA در بدن بوسيله مواد حمل کننده پروتئيني منتقل و به مکانهاي مورد نياز ارسال مي شود . در صورتيکه فردي  کمبود شديد پروتئين داشته باشد مثل کودکان مبتلا به سوء تغذيه شديد ، عوارض کمبود ويتامينAدر وي ظاهر مي گردد.

در مطلب بعد ، در مورد مواد غذايي محتوي ويتامينA و عوارض کمبود آن صحبت خواهيم کرد.

ويتامينAدر چه مواد غذايي موجود است؟

اين ويتامين به فرم اصلي اش فقط در مواد غذايي حيواني موجود است. ويتامينA به مقدار زياد در جگر وجود دارد. در تخم مرغ ميزان محدودي از آن يافت مي شوند و شير و لبنيات منابع خوب ويتامينAهستند . پيش سازهاي ويتامينA يعني کاروتنوئيدها که در بدن به ويتامينA تبديل مي شوند، که در سبزيجات با رنگ سبز تيره مثل سبزي خوردن و اسفناج، در سبزيجات نارنجي رنگ مثل هويج و کدو حلوايي و ميوه هاي به رنگ نارنجي مثل پرتقال و گرمک وجود دارد. بدين خاطر است که توصيه مي شود حتماً در کنار غذا، سالاد سبزيجات ، سبزي خوردن ، سوپ سبزيجات يا سبزيجات پخته مثل سيب زميني داشته باشيد.

اما کمبود ويتامين Aچه عوارضي دارد؟

 حتماً با اين گفته آشنايي داريد که فردي مي گويد «چشمم کم سو شده است يا در تاريکي خوب نمي بينم» و يا حتي خودتان احساس کرده ايد زماني که از نور زياد به تاريکي وارد مي شويد زمان زيادي طول مي کشد تا اشياء اطاق را ببينيد. همه اين موارد را مي توان به کمبود ويتامينA ربط داد. از آنجا که يکي از نقش هاي اساسي ويتامينA در بينايي مي باشد کمبود آن منجر به عارضه اي به نام شب کوري مي شود.

 ويتامينA در رشد نيز مؤثر است و کمبود آن منجر به اختلال در رشد استخوانها مي شود. همچنين با کمبود آن ، ايمني در برابر عفونت کاهش مي يابد و کم خوني عارض مي شود. به دليل تأثير آن در توليد مثل ، کمبود ويتامينA منجر به عدم رشد مناسب جنين و سقط خود به خود مي شود.

به دليل تأثير آن بر حفظ بافت مخاطي در صورت کمبود آن بافتهاي مخاطي بدن که دستگاه گوارش، تنفسي، ادراري و توليد مثل را از ورود ميکروبها محافظت مي کنند، تغيير شکل داده و بدن در معرض عفونت قرار مي گيرد. در اثرکمبود ويتامين ، لايه مخاطي چشم حالت شفاف خود را از دست داده و در صورت ادامه کمبود دريافت، خصوصاً در کودکان مبتلا به سوء تغذيه شديد، کوري عارض مي شود. که خوشبختانه در کشور ما کمبود تا اين حد مشاهده نمي شود.

 ممکن است با اين مسأله برخورد کرده باشيد که با لمس سطح بازو يا سطح ران احساس برجستگي هاي دانه مانند مي کنيد، اين نيز يکي از علائم کمبود ويتامينA مي باشد.

ميزان طبيعي ويتامينA در خون افراد بالغ Mgr  50– 40 است.

ميزان مورد نياز ويتامينA،روزانه Mgr  1000–800 است . براي تأمين اين ميزان ويتامينA، مصرف لبنيات کافي(دو ليوان شير يا ماست هر روز) و مصرف جگر، تخم مرغ  ، گوشت گاو  يا گوسفند کم چربي در حد مورد نياز (حدود 100grدر روز) و مصرف سبزيجات تازه (سالاد يا سبزي خوردن يک بشقاب کوچک) يا سوپ محتوي سبزيجات زياد، نياز روزانه شما را فراهم مي کند

 اگر در مورد مسموميت با ويتامينA مطالبي مطالعه کرديد و يا نگراني داريد بايد بدانيد که ويتامينA از جمله ويتامين هايي است که چون محلول در چربي است و در بدن ذخيره مي شود مصرف زياد آن ايجاد مسموميت مي کند وليکن مصرف مواد غذايي محتوي ويتامينA عامل مسموميت نيست بلکه عموماً مصرف ميزان هاي دارويي به ميزان 1000 برابر مورد نياز موجب مسموميت مي شود. از اينرو اگر از قرص هاي ويتامينA و يا مکمل هاي ويتاميني مصرف مي کنيد لازم است طبق دستور توصيه شده عمل کنيد. از عوارض مسموميت با ويتامينA، خشکي لبها، خشکي بيني و چشمها، ريزش مو، خشک شدن و پوسته شدن پوست بدن، سردرد، تهوع و استفراغ است.در مادران باردار مسموميت ، خطر نقص عضو جنين را بههمراه دارد.

پس بهتراست با مصرف ميزان مورد نياز از ويتامينA سلامت اندامهاي بدنتان را حفظ کنيد.

 

ادامه نوشته

بهداشت و سلامتی و بیماری

مقدمه

           تغذیه و بهداشت ازحقوق انسانی افراد هر جامعه است و دراصول 100 ، 43 ، 29 و 13 قانون اساسی کشورمان تصریح شده است که بهداشت و سلامتی حق طبیعی هرفرد ایرانی است. اگر همه ي ما سلامت جسمی و فکری افراد را پیش شرط توسعه ي پایدارجوامع بدانیم و همگی معتقد باشیم، چنانچه دانش آموزی ازنظـرجسمی وروحی سالم نباشد، حتي ارائه ي بهترین نوع روش تعلیم وتربیت، بازدهی مناسب را نخواهد داشت. همچنين اگربه نقش و رسالت دستگاه تعليم و تربيت به عنوان پايگاه دانش، دانايي و مظهر فرهنگ و تمدن بشري اعتقاد داشته باشيم، بنابراين، بايد آموزش و پرورش را ابزاري قدرتمند براي هدايت جوامع بشري به سوي آينده ي روشن، زندگي بهتر و تقويت قدرت مقابله با آزمون هاي دشوار و بي شمار زندگي، محسوب كنيم.

         اكنون ثابت شده است كه در هيچ كشوري سيستم و نظام بهداشتي، به تنهايي قادر به تأمين ابعاد مختلف سلامتي و بهداشت جامعه ي خود نيست ولازم است جهت دستيابي به توسعه ي پايدار، مشاركت عموم مردم به عنوان محور اصلي در برنامه هاي بهداشتي قرار گيرد و در اين مهم، كليه ي سازمان ها، ارگان ها و همه ي افراد جامعه مي توانند به عنوان مبلّ‍غين اطلاعات اساسي بهداشتي در سطح جامعه، مطرح شوند.

         توجه به آمار و ارقام جهاني، نشان مي دهد كه حركت و مشاركت ملي و جهاني در زمينه ي مسائل بهداشتي، لازم و ضروري است.

    * هر هفته 25 هزاركودك به دليل ابتلا به امراضي كه به سهولت قابل پيشگيري است، مي ميرند،  7 هزار كودك به علت بيماري هايي چون سرخك، سياه سرفه، كزاز و نيز به دليل كم آبي بدن ناشي از اسهال، تلف مي شوند.

   * رشد فزاينده ي جوامع انساني، فشارها و آسيب هاي سختي را به اكوسيستم و منابع طبيعي جهان واردمي كند،آلودگي آب نيزاختلالات متعددي رادرانسان ايجادمي كند.خطرات وآسيب هاي ناشي ازدفع    غير بهداشتي زباله، فاضلاب وآلودگي صوتي نيز اثرات جبران ناپذيري به سلامت انسان ها وارد مي كند.

سلامتي و بيماري

         تندرستی و سلامتی هدیه و موهبتی خداوندی است که باید درحفظ و نگهداری آن بکوشیم. با به كار بستن دستور هاي بهداشتي، سالم زندگي كرده، از بروز بيماري هاي مختلف پيشگيري مي شود و از به خطر افتادن سلامتي خود، خانواده و اجتماع جلوگيري به عمل مي آيد. اين سلامتي، تنها محدود به جسم (تن)  نمي شود بلكه بايد روان نيز سالم باشد تا از نظر اجتماعي نيز بتوانيم وظايف و نقش هاي خود را انجام دهيم.

تعريف سلامتي: پیامبر اکرم (ص) فرموده است که سلامتی بالاترین نعمت ها ست. بارها براي دوستان؛ آشنايان و مردم، آرزوي سلامتي مي كنيد و از سلامتي آنان جويا مي شويد و اگر اظهاراتي مبني بر داشتن رنج و درد داشته باشند از خداوند متعال براي آنان آرزوي سلامتي  مي كنيد. اما، سلامتي چيست و چه ويژگي هايي دارد كه با مشاهده ي آن ها در يك فرد، او را سالم مي ناميم؟ چه كسي سالم است و آيا با نگاه كردن مي توان سلامتي را در آن ها ديد؟

         كوشش هاي زيادي براي تعريف سلامتي انجام گرفته است. بعضي سلامتي را « حالت طبيعي جسم و روان يعني زماني كه اعضاي بدن به صورت طبيعي عمل نمايند» تعريف مي كنند. بعضي ديگر سلامتي را به صورت « فعاليت خوب اعضاي بدن و نبودن بيماري » تعريف كرده اند. شخصی که از سلامتی کامل برخوردار است، در برابر حوادث توانا و بردبار می ماند و می تواند بار  سختی های گوناگون زندگی را با نیرو و توانایی جسمی و روانی خود تحمل کند. سازمان جهانی بهداشت سلامتي را« تأمین رفاه کامل جسمانی،روانی واجتماعی ونه فقط نبودن بیماری و نقص عضو» تعريف كرده است.

         به اين ترتيب، نمي توان كسي را كه بيماري جسمي ندارد فردي سالم دانست، بلكه شخص سالم كسي است كه از سلامت روان نيز برخوردار و از نظر اجتماعي، در آسايش باشد. بنابراين مي توان گفت تندرستي يا سلامتي سه بعد دارد. 1- بعد جسمانی 2- بعدروانی 3- بعد اجتماعي. اين سه بعد دریکدیگر تأثیر می گذارند. گاه يك بعد تسلط و نفوذ بيشتري در ابعاد ديگر دارد و گاه نيز امكان دارد دو بعد يا هر سه بعد نسبت به يكديگر تأثير متقابل داشته باشند.

تعریف بهداشت : علم و هنر دستیابی به سلامت را« بهداشت» تعریف می کنند. در واقع، بهداشت علم نگاهداري و بالا بردن سطح سلامت است و بر هرگونه فعاليت اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي تأثير مي گذارد و مي تواند آينده و افق هاي روشني را براي ملت ها به وجود آورد و از طرف ديگر عدم رعايت آن مي تواند ضررهاي جبران ناپذير به خانواده، اجتماع و منطقه و حتي درسطح جهان وارد كند.       

         برای تأمین سلامت یک جامعه، باید بهداشت را هم به صورت فردی و هم به صورت عمومی رعایت نمود و هرگامی که در این راستا برداشته شود گامی در مسیر عبادت و جلب رضای خدا و بی نیازی از بیگانگان و در نهایت باعث توسعه ي اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی کشور خواهد شد.

تعریف بیماری: با در نظر گرفتن تعريف تندرستي يا سلامت، مي توان نتيجه گرفت، بيماري حالتي است كه در پي بروز هرگونه دگرگوني ناخوشايند و رنج آوري كه تندرستي را دچار اختلال مي كند ايجاد مي گردد. به عبارت ديگر: بيماري، حالتی است ناخوشایند، دارای نشانه ها وخصوصیات مشخص، که ممکن است همه یا قسمتی از بدن را فراگیرد.

دلایل اولویت بهداشت بر درمان : امروزه كسي در ضرورت مقدم بودن پيشگيري نسبت به درمان ترديدي ندارد، زيرا وقتي بيماري عارض گرديد، علاوه بر رنجي كه به انسان تحميل مي شود، رفع آن مستلزم هزينه ي بسياري نيز هست و بعضاً اتفاق مي افتد كه درمان، مؤثر واقع نمي شود و جان انسان در معرض مرگ قرار مي گيرد يا عوارضي با آثار كم و بيش دايمي به جا مي ماند و يك فرد، جايگاه واقعي خودش را در جامعه از ديدگاه هاي نيروي كار مفيد، از دست مي دهد. از اين رو، در نهايت     مي توان گفت آثار و عوارض ناشی از بیماری ها، ازدست رفتن وقت نیروی کار، هزینه ي مصرف دارو و درمان،آثارنامناسب دارو برروی انسان و برخی مسائل دیگر، اولویت بهداشت بر درمان را آشکارمی نماید.

 بهداشت فردی:  پیروی افراد از مجموعه ي دستورها و عادتهای خوب و دوری جستن آنها از رفتارها و عادتهای غلط، باعث جلوگیری از بروز و اشاعه ي بیماری ها میگردد که به آن « رعایت بهداشت فردی» می گویند. که از اصول و نکات آن می توان بهداشت اندام های مختلف را برشمرد .

 

ادامه نوشته